P/E و P/S: دو نسبت، دو پرسش متفاوت

هر دو نسبت یک کار می‌کنند: قیمت را بر چیزی تقسیم می‌کنند تا عددی بدهند که بتوان با گذشته سنجید. تفاوت در مخرج کسر است، و همین تفاوت مشخص می‌کند کدام را کجا باید به کار برد.

P/E: بابت سود چقدر می‌پردازید؟

اگر P/E یک شرکت برابر ۵ باشد، یعنی حاضرید به‌ازای هر یک ریال سود، پنج ریال بپردازید. اگر سود ثابت بماند، سرمایه پس از پنج سال برمی‌گردد. همین تعبیر ساده، P/E را خواناترین نسبت بازار کرده است.

اما سود حسابداری شکننده است: با یک فروش دارایی جهش می‌کند، با یک ذخیره‌گیری فرو می‌ریزد، و وقتی منفی شود نسبت کلاً بی‌معنا می‌شود.

P/S: بابت فروش چقدر می‌پردازید؟

فروش بالای صورت سود و زیان می‌نشیند و کمتر دستکاری‌پذیر است. به همین دلیل P/S برای شرکت‌های زیان‌ده، شرکت‌هایی که تازه از بحران درآمده‌اند، و صنایع با سود چرخه‌ای مفیدتر است.

در عوض، P/S چیزی درباره‌ی حاشیه‌ی سود نمی‌گوید. دو شرکت با فروش برابر می‌توانند وضعیت سودآوری کاملاً متفاوتی داشته باشند.

کدام را کی بخوانیم

• شرکت سودده و باثبات: P/E حرف اول را می‌زند.

• شرکت زیان‌ده یا در کف چرخه: P/S تنها نسبتی است که هنوز عدد می‌دهد.

• هر دو را با تاریخ خودِ همان سهم بسنجید، نه با سهم دیگر.